Nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ sinh ngày 1-7 năm 1928 (Mậu Thìn) tại làng Bích Khê, Phủ Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị, miền Trung Việt Nam - bắt đầu hoạt động cho văn học nghệ thuật từ năm 1945, khi còn học bậc Trung Học tại Huế rồi Hà Tĩnh.

Sau khi học xong cấp Tú Tài, tháng 10-1950, Hoàng Thi Thơ vào Đại học tại Hậu Hiền, Thanh Hóa.

Năm 1951, Nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ vào Sài Gòn dạy Anh ngữ và đi theo luôn con đường viết nhạc, hoạt động văn nghệ. Năm 1957 ông bắt đầu tổ chức những kỳ Đại nhạc hội lớn tại rạp Thống Nhất Sài Gòn; năm 1960 thành lập Đoàn Văn Nghệ Việt Nam và lưu diễn qua nhiều nước Á Châu. Từ 1967 ông là Giám đốc tổ chức những chương trình ca vũ nhạc kịch, đặc biệt tại nhà hàng Maxim's, Sài Gòn... Ông cũng từng lưu diễn tại nhiều thành phố trên thế giới: Vạn Tượng, Hồng Kông, Ðài Bắc, Tokyo, Bangkok, Singapore, Sénégal, Paris, London... và nhiều nơi ở Hoa Kỳ!

Nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ lập gia đình với nữ ca nhạc sĩ Thúy Nga vào tháng 9-1957 và có 4 người con - 3 trai, gái - mà người con trưởng là Hoàng Thi Thi, vừa là nhạc sĩ vừa là kỹ sư. Ngoài ra ông còn một dưỡng tử là Hoàng Thi Thao, người cháu gọi ông bằng chú và cũng là người theo sát chân ông trong nhiều năm hoạt động văn nghệ.

Ông có trên 500 ca khúc từ tình cảm đến nhạc quê hương, dân ca đến nhạc thời trang, đoản khúc đến trường ca, nhạc cảnh đến nhạc kịch. Nhiều bài hát của Nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ đã rất quen thuộc với người Việt Nam từ những năm 1950 cho đến sau năm 1975, nhất là những bản nhạc có tính chất dân gian, mộc mạc có âm hưởng quê hương đã đi vào lòng dân mà lại lãng mạn như "Rước tình về với quê hương", "Rong chơi cuối trời quên lãng", "Đường xưa lối cũ", "Tà áo cưới", "Trăng rung xuống cầu", Gạo trắng trăng thanh", "Đám cưới trên đường quê", "Duyên Quê", "Tình ta với mình" ...

Ngoài ra Hoàng Thi Thơ cũng có những bản nhạc kể lại những mối tình thường là đau khổ của những người con gái "hồng nhạc bạc mệnh", "Chuyện tình cô lái đò Bến Hạ", "Chuyện tình La Lan", "Chuyện tình người trinh nữ tên Thi", "Nỗi buồn Châu Pha"... Sơn Ca và Thanh Lan ưa hát những bản nhạc này lắm, cô ca sĩ nào cũng đầm đìa nước mắt, làm khán giả cũng thương dùm phận gái trong thời loạn, những người con gái có trái tim lãng mạn, nhạy cảm (người trinh nữ tên Thi), "Ai buồn hơn ai"...

Qua những hoạt cảnh quê hương, một thời miền Nam VN được sống lại những mối tình mộc mạc, những hình ảnh êm dịu của làng mạc, lũy tre, đêm trăng có tiếng chày giã gạo, có đám trai gái hò qua, đáp lại phá phách nhau, những hình ảnh bị lãng quên vì chiến tranh, với giọng hát của cặp song ca Sơn Ca, Bùi Thiện. Sơn Ca thật duyên dáng, giọng hát lanh lãnh và Bùi Thiện, một giọng miền Bắc, điêu luyện đã làm say mê nhiều tầng lớp khán giả khác nhau.

Một trong những bài sáng tác đầu tiên của Nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ là vào năm 1949, mang nhiều ý nghĩa của một sự dứt khoát, đó là "Xuân chết trong lòng tôi," kết thúc những năm ông đi theo kháng chiến và trở về thành (Huế).

Nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ là người duy nhất đã được Bộ Thông Tin VNCH và Tổng Cục Chiến Tranh Chính Trị nhiều lần cử thành lập và dẫn các đoàn văn nghệ Việt Nam đến Âu Châu trình diễn... nhất là trong thời gian có hòa đàm Paris.

Nói đến vũ, tên tuổi của Nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ cũng đã chói sáng cùng với vũ sư Trinh Toàn và vũ sư Lưu Hồng trong công trình nghiên cứu và sáng tạo vũ dân tộc, dựng lên các điệ.u dân vũ hấp dẫn và sống động. Những điệu vũ như: Vũ múa trống, Vũ lên đồng, Vũ múa nón, Múa xòe, Múa Koho...

Trong lãnh vực điện ảnh, Nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ là đạo diễn sáng tác vỡ nhạc kịch đầu tiên năm 1963, mang tên "Từ Thức lạc lối bích đào," năm 1964, vỡ nhạc kịch thứ nhì "Dương Quí Phi", năm 1966 vỡ "Cô gái điên," năm 1968 vỡ "Ả Đào say"...

Bị mổ tim mấy năm trước nên sức khoẻ từ dạo đó cũng không được khá, nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ đã qua đời một cách thanh bình, trong khi chờ vợ ông ta đang làm một món cá mà ông thích. Ông mất sáng ngày chủ nhật ngày 23 tháng 9 năm 2001 tại nhà riêng ở Glendale (Nam California), hưởng thọ 74 tuổi.

Theo thông báo của gia quyến thì lễ Phát tang cho cố nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ, pháp danh Hồng Đức, được cử hành vào ngày 25-9. Đến thứ Bảy 29-9 và Chủ nhật 30-9, những người quí mến ông có thể thăm viếng tại Nhà quàn Heritage Memorial Services, tại số 17712 Beach Boulevard, Huntington Beach. Điện thoại (714) 842-2400.

Nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ được đưa đến nơi an nghỉ cuối cùng vào thứ Ba sau đó, 2-10-2001

Xin thắp một nén hương cho một nhạc sĩ đã đóng góp nhiều cho âm nhạc Việt Nam. Nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ có lời trăn trối là tất cả tiền phúng điếu xin quý vị đề tên cho Hội Hồng Thập Tư, vì biến cố 9/11 vừa rồi.


TvmT


Tham Khảo: Bài viết của giáo sư Trần Quang Hải

.. Khi nhỏ, tôi làm nhạc trong lúc ở trung học. Mình cứ đi theo lý tưởng của mình và tôi có một niềm đam mê dễ sợ lắm, do đó mình cứ làm hết việc này qua việc khác. Khi mình làm những cái việc đó mình có nghĩ rằng một ngày nào những việc gì mình làm sẽ tích lũy để mang đến cái danh cho mình không ? Tuyệt đối không ! Bởi tôi nghĩ rằng, nếu mình làm được gì thì mình làm lấy thôi. Nhưng mà qua trên 50 năm, thì tôi thấy, đến phút này, nghiệm lại, và thấy được mình đã làm nhiều quá.

Không những tôi làm về nhạc mà còn đi vào những ‘fields’ khác. Tôi tạo ra show, làm đạo diễn để tập cho các ca sĩ biểu diễn. Tôi còn làm về vũ, sáng tạo với những vũ sư mà tôi thấy có khả năng để xây dựng cho nền vũ của mình. Làm về điện ảnh, viết nhạc kịch, làm đủ thứ. Không phải mình tham lam, nhưng nghĩ rằng là mình làm được cái gì thì làm. Sau năm mươi mấy năm trời, bây giờ mình ngồi lại, thấy mình làm quá nhiều ! Cho nên về cái bệnh của tôi, tôi ít khi than phiền lắm. Một người như vậy thì phải như vậy thôi ! đã quá nhiều ‘stress’trong đời văn nghệ rồi !.

...Lúc sau này khi về hưu rồi, tôi chỉ sống với âm nhạc thôi...

Một hôm ngồi ăn với một cô ca sĩ có chiếc răng khểnh đẹp, nhìn thấy cái miệng đẹp quá, tôi tưởng tượng như một đoá hoa. Tôi đã bị ảnh hưởng bởi những chuyện hoa rồi...bây giờ hoa ở nhà mình cũng có, hoa ở ngoài vườn cũng có, hoa ở ngoài đời cũng có. Nếu bây giờ mỗi người con gái đều mang cái hoa nở ra miệng thì quá đẹp vì vậy, tôi làm bài ‘Nụ Cười Hoa Nở’(khoảng tháng 2 năm 98)...Những cái đó tôi không dám nói là độc đáo, nhưng tôi dám thành thực để nói ra. Nếu sau này tôi chết rồi, nếu ai nghe những điều đó họ có thể hơi cười, mà điều đó họ không thể hiểu được. Tôi có những phút sống với âm nhạc, với nghệ thuật như vậy thôi !

Trong cái giai đoạn cuối cuộc đời tôi, tôi sống như một ông tiên. Tôi không có lo nghĩ cái gì nữa hết....

Buổi sáng dậy, tôi uống nước, tôi nhìn ra dàn hoa, tôi nhìn những con chim. Tôi nghe vang vọng lại những cái bài của tôi đã làm hay những cái bài người khác. Rồi tôi lại thích viết nhạc, tôi đọc sách, tôi lại tiếp tục đọc sách. Tôi thấy như vậy là cuộc đời đẹp đẽ quá, và tôi sáng tác được. Nhưng tôi khác ông tiên cái chỗ này : ông tiên không còn vướng bụi trần, còn tôi thì khổ quá, đến phút này mà trái tim vẫn rung động ! Như vậy vẫn còn vướng bụi trần, bắt tôi phải sáng tác hoài. Nó chỉ khác chỗ đó thôi.

Những người Việt Nam yêu nhạc không ai mà không biết đến nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ, một tài năng đã dâng hiến cho đời, biết bao dòng nhạc vui buồn trải dài đã mấy mươi năm. Từ khi nền tân nhạc VN còn phôi thai cho đến hiện nay, những bài hát do nhạc sĩ họ Hoàng sáng tác vẫn là một niềm vương vấn trong tâm tư của người nghe.
Mỗi bài hát ghi dấu mỗi thời điểm. Một câu nhạc vang lên là một kỷ niệm ập về, gây xôn xao bao niềm thương nhớ.

Có lẽ tôi là một tiếng hát thường được chú Thơ giao cho trọng trách đưa bài của chú đến với khán thính giả khi chú có bài mớị Dấu giày in trên cát con sóng nào đã cuốn trôi đi... Chữ tình in trên cát, cơn gió nào đã xóa tan đi... Đó là những lời hát vang lên từ màn ảnh
vô tuyến truyền hình của Sàigòn ngày xưa, những lời trong một sáng tác của chú Thơ, còn thực tế thì tâm hồn và sự rung cảm của chú sẽ không có con sóng nào cuốn trôi đi, mà vẫn mãi mãi còn nằm sâu trong đáy lòng những người mến mộ nhạc sĩ họ Hoàng.

Ngoài bài hát trên, tôi còn được chú Thơ ân cần giao cho những bản nhạc rất được ưa chuộng sau này như Chuyện tình cô lái đò bến Hạ, Chuyện tình trinh nữ tên Thi, Ô kìa đời bỗng dưng vui... Riêng Tạ Tình rất đặc biệt để hát trong phim Tiếng Hát Học Trò, cuốn phim đầu tiên do tôi đóng vai chính hãng film Alpha sản xuất và đạo diễn Thái Thúc Nha thực hiện. Đó là câu chuyện một cô nữ sinh mới lớn, buồn vì mẹ không gần gũi vỗ về, thất vọng vì mối t ình đầu không thần tiên đẹp đẽ như cô hằng mơ tưởng, chán chường vì cuộc đời có quá nhiều chuyện xấu xa dồn dập xảy đến cho cô, cô sanh ra depressed đến nỗi bệnh nặng. Cũng may cô còn có một cô bạn gái thân thiết để mà tâm sự và để mà cố gắng hy vọng rằng tương lai sẽ tốt đẹp hơn. Niềm hy vọng giúp chúng ta tiếp tục sống mà, phải không quý vị?

Tôi rất yêu mến chương trình ca vũ nhạc do nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ thực hiện tại Maxim's, một nhà hàng ăn có sân khấu huy hoàng tráng lệ nằm cuối đường Tự Do, Saigon. Nhà hàng có sân khấu tròn nằm gọn giữa sân khấu lớn, được nâng cao lên, khiến người ca sĩ đang đứng hát nơi đó như được bay bổng giữa không trung đầy màu sắc. Thực khách quên cả những món ăn ngon, nhìn sững lên sân khấu, quên cả thực tạị Ngoài ra một phần của sân khấu được trải dài theo những dãy bàn ăn, nên thực khách có thể chiêm ngưỡng nghệ sĩ với xiêm y mũ mão đang từng bước đến gần với người xem, sân khấu và cuộc đời như hoà nhập một.

Cuối năm 1974, tôi qua Noumea, một hòn đảo thuộc New Caledonia trình diễn trở về, nghe nói chú Thơ dẫn đoàn văn nghệ Việt Nam đi diễn ở Nhật trong dịp Tết. Từ đó bẵng đi mấy mươi năm tôi không được gặp chú Thơ, đoàn của chú ở lại Nhật sau ngày 30/04/1975, tôi thì quanh quẩn tại Việt Nam. Vậy mà cũng có những kỷ niệm nho nhỏ liên quan đến chú như là đã có lần cùng đi vượt biên với anh Hoàng Thi Thao, cháu của chú Thơ. Có dạo tôi nghe những người con của chú Thơ sắp sửa được đi đoàn tụ với chú và cô Thúy Nga, tôi mừng thầm cho các em. Và rồi thật lâu, thật lâu sau đó, có lần chú về VN thăm họ hàng, chú đã ghé qua thăm tôi, vào đầu những năm 90. Tôi rất cảm kích trước tấm lòng của chú.

Đầu năm 94 tôi qua đến Mỹ, chú cũng là người nghệ sĩ đầu tiên thăm hỏi, giúp đỡ tôi. Cô Thúy Nga đã cho tôi mượn chiếc măng tô da màu đen để quay video cho cuốn băng Washington by nignt và chú chính là người hướng dẫn đưa tôi đi vì lúc đó tôi chỉ qua Mỹ mới có một tuần. Lần đó tôi có quay hình bài Điệu Buồn Dang Dở, tôi xúc động khóc thật nhiều khi trình diễn. Không hiểu sao T.T Băng Nhạc Washington By Night ngưng phát hành, nên chỉ mới có trình làng có cuốn băng trong đó tôi hát Con Thuyền Không Bến và một bài hát Pháp. Nhưng có lẽ chú Thơ cũng xúc động nhiều khi xem tôi trình diễn bản nhạc đó nên chú lại yêu cầu tôi để dành bản Điệu Buồn
Dang Dở cho tôi khi T.T Thuý Nga Paris thực hiện cuốn băng nhạc chủ đề về nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ Tôi rất cảm động khi nghe chú nhắc vào giờ ăn trưa rằng những bài hát của chú ngày xưa bán rất chạy nhờ "cái người này này" và chú chỉ vào tôi, mắt nhìn qua các ca sĩ đang ngồi cùng bàn, rồi lại nhìn qua tôi cười đầy vẻ hài lòng.

Dịp Tết vừa rồi, tôi không dự ngày thượng thọ của chú được vì bận đi hát tại Noumea (lại Noumea, tôi sẽ viết một bài riêng về chuyến trở về sau 25 năm này), nhưng tôi tin rằng đêm đó chú rất hài lòng với tình cảm của những người bạn đồng niên và tất cả những nghệ sĩ của thế hệ tiếp nối đến chung vui với chú.

Thưa chú Thơ, cháu xin chân thành "Tạ Tình", tạ ơn những ân tình chú đã dành cho đời. Chú là một trong những hạt ngọc lấp lánh tô điểm cho đời sống phong phú và nhẹ nhàng hơn, khiến người vui càng vui hơn, kể buồn vơi đi nỗi buồn. Sự tươi trẻ của tâm hồn chú là
điểm sáng xóa tan đi những ê chề của cuộc sống. Dù là nghệ sĩ hay không là nghệ sĩ, chúng ta hãy lắng tai nghe những bài hát của nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ để ru hồn vào một cõi tuyệt vời, không hận thù, không chiến tranh, không ganh đua oán ghét, một thế giới thần tiên
được hiện ra theo từng nốt nhạc, từng lời ca. Một lần nữa, xin cảm tạ chú Thơ đã tin tưởng vào cháu từ lúc cháu mới xuất hiện trên Tivi cho đến ngày hôm naỵ